Thời gian thực học của học sinh các cấp đã diễn ra khoảng hai tuần, nhưng câu chuyện về đính chính sách giáo khoa (SGK) vẫn còn loay hoay ở chỗ... bàn thảo về hình thức in đính chính (!).

Chiều qua, Bộ GD-ĐT lại tiếp tục tổ chức... thêm một cuộc họp nữa để quyết về “hình thức in”. Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Lê Quán Tần, vụ trưởng Vụ GD trung học, cho biết: “Cá nhân tôi vẫn cho rằng in nội dung đính chính làm ba cuốn, mỗi cấp học một cuốn sẽ tốt hơn. Còn in tờ rời để kẹp vào sách theo cách thông thường học sinh dễ để rơi mất hoặc không sửa.

Tuy nhiên, bên NXB họ quen với việc in ấn hơn nên có thể đề xuất của họ được chấp nhận”. Vẫn theo ông Lê Quán Tần, “chưa thể nói chính xác thời điểm phát hành tài liệu chỉnh sửa. Số lượng in ấn cũng phải cân nhắc vì đây là tài liệu miễn phí. Có thể tài liệu sẽ chỉ được phát cho giáo viên (GV) và GV hướng dẫn học sinh chỉnh sửa trực tiếp vào SGK”.

Và như vậy sẽ phải một thời gian nữa “đính chính” mới được chuyển đến các nhà trường.

Nhân việc này, Tuổi Trẻ cũng trao đổi thêm với hai giáo sư có uy tín là GS Nguyễn Minh Thuyết và GS Văn Như Cương xung quanh vấn đề biên soạn SGK và việc đính chính sai sót.

* Việc Bộ GD-ĐT công bố sẽ in ba cuốn đính chính SGK, GS có ý kiến gì về vấn đề này?

- GS Nguyễn Minh Thuyết: Nghiên cứu, chỉnh sửa là việc làm nghiêm túc nên ghi nhận. Thực chất, tất cả các bộ SGK từ trước đến nay sau khi phát hành đều có chỉnh sửa. Có thể do nội dung SGK có điểm không còn đúng với thực tế, cần cập nhật cái mới, có thể còn những điểm chưa chính xác, không phù hợp với HS hoặc phải điều chỉnh theo yêu cầu giáo dục mới… Tuy nhiên, một cuốn sách ra đời phải sau ít nhất năm năm mới cần xem xét, chỉnh sửa. Lần rà soát và chỉnh sửa này với những bộ SGK lớp 1, lớp 2 (tiểu học) là cần thiết vì vừa đúng 5-6 năm triển khai đại trà. Nhưng lớp 11 mới thực hiện được một năm đã phải chỉnh sửa thì đúng là không ổn.

* Việc phát hành SGK mới trước rồi mới đính chính, theo các GS có phải cách làm ngược? In đính chính thế nào thì thuận tiện hơn cho việc áp dụng của GV và học sinh? Liệu có nên hủy số sách đã in để in lại không?

- GS Nguyễn Minh Thuyết: Tôi nhớ sau khi Bộ GD-ĐT tổ chức hội thảo đánh giá SGK vào tháng 5-2008 đã làm việc với các tác giả, hội đồng chuyên môn và NXB để chỉnh sửa. Như vậy, về lý thuyết, những đề xuất chỉnh sửa phải được thực hiện trước khi in hoặc ít nhất là trước khi phát hành SGK đến các địa phương mới phải. Cách tốt nhất là chọn thời điểm rà soát và chỉnh sửa trước khi tái bản sách. Vì như thế thuận lợi cho người học, giảm được một phần kinh phí đáng kể vào việc in đính chính.

GV có thể căn cứ vào cuốn sách được in mới nhất để hướng dẫn HS sử dụng lại sách cũ chỉnh sửa. Nhưng quá trình quyết định chỉnh sửa muộn, SGK đã phát hành thì buộc phải in đính chính sau. Nhưng việc này cũng không nên để quá chậm và tránh lặp lại vào năm học sau. Nên in thành các tập riêng để cán bộ quản lý và GV hướng dẫn học sinh sửa. Không nên hủy số sách đã in để in lại, như vậy quá tốn kém và không kịp cung cấp sách cho học sinh.

- GS Văn Như Cương: Vấn đề đáng nói ở đây chính là cách làm ngược. Lẽ ra cần phải xây dựng kế hoạch từ trước để chỉnh sửa trực tiếp vào sách tái bản. Điều này khiến dư luận khó hiểu và băn khoăn.

* Từ việc phải chỉnh sửa nhiều điểm ở các bộ SGK năm nay, theo các GS có gì chưa ổn trong quá trình biên soạn và phát hành SGK trong trường phổ thông? Nếu điểm chỉnh sửa do lỗi của nhà biên soạn, của NXB thì nên xử lý trách nhiệm thế nào với những người liên quan?

- GS Nguyễn Minh Thuyết: Nếu những điểm sẽ chỉnh sửa là “các khái niệm chưa rõ, cách diễn đạt không trong sáng, không dễ hiểu” hay lỗi chính tả thông thường thì trách nhiệm của người biên soạn, biên tập, thẩm định trong việc này là không phải bàn. Nhưng cũng phải xét đến những điểm chỉnh sửa do yếu tố khách quan, không phải lỗi của tác giả, người tham gia quy trình làm sách. Ví dụ có sự thay đổi trong thực tế đời sống như tách nhập tỉnh, mệnh giá đồng tiền các thời điểm khác nhau…

Tuy vậy, có một điều mang tính nguyên tắc là SGK phổ thông phải mang tính chuẩn mực. Những kiến thức đề cập phải được đông đảo giới chuyên môn thừa nhận, mang tính ổn định trong một thời gian dài. Nó khác với giáo trình ở bậc đại học, có thể cho phép cập nhật thường xuyên. Vì thế nếu vấn đề phải điều chỉnh phạm vào “nguyên tắc” trên thì trách nhiệm của người biên soạn, biên tập, thẩm định càng lớn.

* GS Văn Như Cương: Tôi cũng thấy băn khoăn vì quy trình biên soạn SGK rất bài bản, chặt chẽ, qua nhiều khâu nhưng vẫn có lỗi. Ngoại trừ những điểm điều chỉnh do khách quan, buộc phải cập nhật kiến thức, các lỗi khác cần phải được xem xét cụ thể: lỗi nào của tác giả, của biên tập, của NXB. Và cần phải quy trách nhiệm rõ ràng.

TRỊNH VĨNH HÀ (Tuổi Trẻ) thực hiện