Cuốn sách dạy làm giàu mà bạn thích nhất là cuốn sách nào?

Có lẽ phần lớn những người thuộc thế hệ 8x và 9x ở Việt Nam sẽ trả lời rằng đó là cuốn “Cha giàu Cha nghèo” (Rich Dad Poor Dad) của tác giả Robert Kiyosaki. Một số nơi dịch tựa sách sang tiếng Việt là “Dạy con làm giàu”. Chỉ cần tìm kiếm các chủ đề kiểu như “Những cuốn sách nên đọc” trên các diễn đàn, bạn sẽ thấy “Cha giàu Cha nghèo” luôn nằm trong 10 thứ hạng đầu. Thậm chí, nếu để ý xem profile của bạn bè trên Yahoo! 360, vào phần Những cuốn sách tôi thích (Books I like), bạn sẽ thấy có mối tương quan sau: người nào quan tâm đến chứng khoán hoặc kinh doanh thì rất có thể sẽ đưa tên cuốn sách trên vào danh sách Books I like của mình.

Cho những ai chưa đọc qua cuốn sách này, tôi xin tóm tắt nội dung sách ở đây. Tác giả so sánh sự khác biệt giữa hai người cha của mình: người cha ruột mặc dù có học vấn rất cao những luôn phải vật lộn với vấn đề tiền bạc; còn người cha nuôi dù không học hành nhiều nhưng lại rất giàu có. Vậy có khác gì mấy bộ phim thường xem? Tác giả, thông qua những lời khuyên và bài học của người cha giàu (cha nuôi), nhấn mạnh đến cách những người giàu làm thế nào để càng giàu hơn. Một trong những lời khuyên quan trọng nhất, đó là trong khi người nghèo phải làm việc vì tiền, thì người giàu biết cách khiến cho đồng tiền tự làm việc lại cho chính họ. Để đạt được điều đó, người giàu luôn dùng tiền của mình để mua thêm tài sản (Asset), là những thứ sẽ sinh sôi thêm nhiều tiền bạc cho chủ sở hữu của nó, ví dụ như nhà đất, cổ phiếu, doanh nghiệp. Trong khi đó, người nghèo phải làm lụng cực khổ để có tiền mua thêm nợ vào mình, những thứ theo thời gian sẽ lấy thêm tiền từ túi của chủ sỡ hữu chúng: xe cộ, hàng hiệu, đồ chơi độc,... Vì vậy, người giàu không cần làm việc nhiều nhưng càng ngày càng giàu, còn người nghèo phải làm việc vất vả nhưng càng ngày càng nghèo đi.

Cho những ai ĐÃ TỪNG đọc qua cuốn sách này, tôi xin chia sẻ một băn khoăn. Hầu như ai đọc xong chương đầu tiên đều cảm thấy “lửa cháy” bừng bừng trong người; nhưng rồi đọc hết cuốn sách, rồi đọc hết những cuốn phần hậu ăn theo cuốn đầu tiên, mọi thứ lại trở về như ban đầu. Vẫn là câu hỏi lớn chưa được giải đáp: vậy cụ thể cần làm gì để có thể giàu có? Hay chính xác hơn: làm thế nào để bắt đầu xây dựng tài sản cho riêng mình?

Tôi không hài lòng với cuốn sách “Cha giàu Cha nghèo” là vì vậy. Nó không giúp gì nhiều cho người đọc, ngoài những ý chung chung ở trên được lặp đi lặp lại thành cả ngàn trang sách. Ồ, dĩ nhiên là tôi không có ý làm phật lòng các fan cuồng nhiệt của cuốn sách này đâu. Tôi chỉ muốn nêu ra thiếu sót của cuốn sách và thử xem tôi có thể bổ sung được gì không thôi.

Vậy bây giờ tôi sẽ mời bạn bước vào một cuộc hành trình mới: làm thế nào để xây dựng tài sản cho riêng mình, nhất là ở điều kiện Việt Nam hiện nay? Bài viết hôm nay sẽ giới thiệu một trong những kiến thức đầu tiên mà bạn cần biết: căn bản về danh mục đầu tư và quản lý danh mục đầu tư.

Cho những ai cần được tiếp “lửa” trước khi bước vào hành trình, có thể đọc (hoặc đọc lại) hai chương đầu tiên của cuốn sách “Cha giàu Cha nghèo” (ở Việt Nam thì gọi là tập 1 trong loạt sách “Dạy con làm giàu”). Chỉ đọc hai chương đầu tiên thôi, phần còn lại nên bỏ qua.

Lợi nhuận và rủi ro

Muốn đầu tư vào một thứ tài sản nào đó thì phải hiểu lợi nhuận và rủi ro gắn liền với nó. Chúng vô cùng quan trọng nhưng không mấy người hiểu chính xác. Khi tôi hỏi:

Bạn hiểu gì về lợi nhuận và rủi ro?

Hầu hết mọi người đều trả lời rằng:

Có gì đâu, nghĩa là có gan thì mới làm giàu được thôi.

Theo suy nghĩ của họ thì lợi nhuận cao sẽ đi kèm với rủi ro cao, và ngược lại. Chấm hết. Nếu hiểu biết về lợi nhuận và rủi ro chỉ có như vậy thì còn hời hợt quá. Ở đây, tôi xin được giới thiệu với bạn một số nguyên tắc cơ bản giữa lợi nhuận và rủi ro, vốn cực kỳ đơn giản và quan trọng nhưng mọi người lại không hề chú ý đến.

Giả sử bây giờ bạn có 100 triệu đồng, và tôi đề nghị với bạn 2 phương án sử dụng số tiền này:

Phương án 1: bạn đem 100 triệu đi gửi tiết kiệm để một tháng sau sẽ nhận thêm được 0,8% tiền lãi/tháng.
Phương án 2: bạn đem 100 triệu đi đổ súc sắc (xí ngầu). Mỗi tháng bạn được đổ súc sắc một lần, và tùy theo bạn đổ được con số mấy, số tiền của bạn sẽ tăng hoặc giảm tương ứng như bảng sau:

Nếu bạn lắc được số
1 2 3 4 5 6
Thì số tiền sẽ tăng hoặc giảm
-3% -2% 4% 4% 5% 7%

Vậy bạn sẽ chọn phương án kiếm tiền nào trong hai phương án trên?

Trước tiên chúng ta sẽ cùng xem xét lợi nhuận của mỗi phương án. Lợi nhuận trong phương án 1 rất rõ ràng: luôn luôn bảo đảm 0,8%/tháng. Phương án 2 thì sao? Mới nhìn thì có vẻ hơi rẳc rối, nhưng thật ra có cách rất đơn giản để “tính” ra một con số duy nhất đại diện cho lợi nhuận của phương án 2. Khi theo phương án 2, lợi nhuận sau một tháng của bạn có thể rơi vào một trong sáu trường hợp khác nhau, và xác suất cho mỗi khả năng xảy ra đều là 1-trên-6-lần (1/6). Vì vậy, về trung bình lợi nhuận trong một tháng của bạn sẽ là:

[ (-3%) + (-2%) + 4% + 4% + 5% + 7% ] / 6 = 2,5%/tháng

Dĩ nhiên, theo phương án 2 không có nghĩa là mỗi tháng bạn sẽ kiếm được 2,5%. Nó chỉ có ý nghĩa rằng nhìn chung thì khả năng lời của bạn cao hơn khả năng lỗ. Nghĩa là, xét trung bình thì nếu theo phương án 2 bạn sẽ kiếm lời nhiều hơn phương án 1 (vì 2,5% > 0,8%). Nhưng trong một tháng cụ thể nào đó, có thể bạn sẽ lỗ (-3% hoặc -2%) nếu theo phương án 2, thay vì chắc chắn lời 0,8% nếu theo phương án 1.

Nếu chỉ xét đến lợi nhuận trong 1 tháng tới, bạn sẽ không thể nói được phương án nào sẽ kiếm lời nhiều hơn. Nhưng nếu xét lâu dài, thì nhiều khả năng phương án 2 sẽ kiếm lời cao hơn phương án 1.

Bây giờ ta nói đến rủi ro. Theo bạn phương án nào rủi ro hơn? Hầu như mọi người đều “cảm nhận” được rằng phương án 1 không có rủi ro, còn phương án 2 thì có rủi ro. Nhưng “lượng hóa” độ rủi ro thế nào thì chưa giải thích được.

Ở đây bạn phải hiểu thế nào là rủi ro. Nhiều người luôn cho rằng rủi ro trong đầu tư có nghĩa là bị mất đi tiền vốn ban đầu. Bạn không thể đem suy nghĩ kiểu “con buôn” như vậy khi đầu tư! Khi đánh giá rủi ro trong đầu tư, bạn cần đánh giá xem khả năng kết quả thực tế sẽ khác với kết quả kỳ vọng như thế nào. Đối với phương án 1, kết quả thực tế sẽ luôn bằng với kết quả kỳ vọng (0,8%/tháng, giả sử như ngân hàng của bạn luôn làm ăn tốt). Vì vậy phương án 1 không có rủi ro. Còn đối với phương án 2, kết quả kỳ vọng chính là 2,5%/tháng, còn kết quả thực tế thì không phải lúc nào cũng được như vậy. Vì vậy ta nói phương án 2 có rủi ro. Còn tính toán độ rủi ro thế nào thì để lát nữa ta sẽ xét đến.

Qua ví dụ trên, ta thấy rằng: phương án 2 hứa hẹn lợi nhuận cao hơn, nhưng rủi ro cũng lớn hơn phương án 1. Ít ra thì suy nghĩ thông thường kiểu “có gan làm giàu” cũng có một phần đúng ở đây.

Tuy nhiên, bạn cần nhìn xa hơn nữa. Nếu bạn thuộc tuýp người không ưa mạo hiểm, và chỉ có ý định “chơi” ngắn hạn, thì bạn nên chọn phương án 1. Ngược lại, nếu bạn dự định chơi dài hạn, và có khả năng chịu đựng được việc số tiền bị mất đi một phần trong nhất thời (chẳng hạn bạn có thu nhập từ tiền lương hằng tháng đủ để tiêu dùng mà không cần đến số tiền 100 triệu kia), bạn nên chọn phương án 2 để có lợi nhuận lớn hơn về lâu dài.

Đến đây, bạn cần nhớ:

Nguyên tắc 1: Nếu bạn muốn có lợi nhuận (kỳ vọng) cao, bạn phải chịu rủi ro cao tương ứng. Ngược lại, bạn chỉ chấp nhận lợi nhuận thấp hơn nếu như rủi ro cũng phải giảm đi đáng kể.

Làm thế nào để đánh giá rủi ro?

Giả sử bạn gần như đã quyết định phương án 2, thế thì tôi đề nghị với bạn thêm một phương án:

Phương án 3: thay vì đổ súc sắc, bạn sẽ thảy một đồng xu. Nếu đồng xu có mặt lúa, bạn sẽ có thêm 25%. Còn nếu đồng xu có mặt hình, bạn sẽ mất đi 20%. (Một số sách vở hay viết rằng đồng xu có mặt sấp và mặt ngửa, riêng tôi thì chẳng hiểu sấp là sao mà ngửa là sao. Vì vậy tôi gọi là hình và lúa giống như hồi nhỏ tụi trẻ con trong xóm tôi hay chơi).

Tính thử thì bạn sẽ thấy lợi nhuận trung bình của phương án 3 cũng bằng phương án 2:

[ (-20%) +25% ] / 2 = 2,5%/tháng

Cả hai phương án 2 và 3 cũng có lúc thắng lúc thua, mặc dù mức độ có khác nhau. Vậy bạn chọn phương án nào?

Tôi đã thử hỏi nhiều người, và hầu như ai cũng cho rằng cả hai phương án đều như nhau. Đa số đều cho rằng cả hai phương án đều là trò may rủi, nếu có gan làm giàu thì chọn cái nào chẳng được. Đáng tiếc rằng họ đã lầm. Sự thật là phương án 2 ít rủi ro hơn phương án 3.

Khi quan sát kỹ, bạn sẽ thấy trong phương án 2, số lần thắng nhiều hơn số lần thua, và dù thắng hay thua thì kết quả cũng không quá chênh lệch nhiều như phương án 3. Dĩ nhiên là có một cách “bài bản” hơn để thể hiện sự chênh lệch này, đó là tính độ lệch chuẩn cho mỗi phương án. Nếu bạn không còn nhớ rõ độ lệch chuẩn là gì, có thể xem lại giáo trình xác suất thống kê phần cơ bản, còn không thì cứ hiểu nôm na thế này: độ lệch chuẩn của một dãy số nói lên khoảng cách trung bình mà các số trong dãy số đó phân bố quanh giá trị trung bình. Độ lệch chuẩn của từng phương án trên là như sau:

Lợi nhuận trung bình ; Độ lệch chuẩn

Phương án 1
0,8%/tháng ; 0%
Phương án 2
2,5%/tháng ; 3,69%
Phương án 3
2,5%/tháng ; 22,5%

Lợi nhuận trung bình 2,5%/tháng và độ lệch chuẩn 3,69% có nghĩa là gì? Rất đơn giản. Nếu bạn xem kết quả của các lần đổ súc sắc tuân theo phân phối chuẩn (đây là một khái niệm trong xác suất thống kê, bạn không cần biết quá chi tiết làm gì nếu không hứng thú với nó), thì có đến 2-trên-3-lần (66,67%) lợi nhuận trong một tháng của bạn sẽ nằm trong khoảng -1,19% đến 6,19%.

-1,19% được tính bằng cách lấy 2,5% trừ đi 3,69%.6,19% được tính bằng cách lấy 2,5% cộng cho 3,69%.Hay nói cách khác, phần lớn khả năng là lợi nhuận sẽ dao động xung quanh giá trị trung bình một khoảng bằng với 1 độ lệch chuẩn. Đến đây chắc bạn đã hiểu, một trong những cách phổ biến nhất để tính “độ rủi ro” của khoản đầu tư chính là tính độ lệch chuẩn của nó. Độ lệnh chuẩn càng cao có nghĩa là kết quả đầu tư biến động càng lớn quanh giá trị kỳ vọng (ở đây là giá trị trung bình).

Khi đã được trang bị những kiến thức cơ bản ở trên, bạn sẽ thấy rằng phương án 2 thật ra không quá rủi ro như hình dung ban đầu. Khả năng bạn bị thua đậm (mất sạch tiền – như cách mọi người thường nghĩ) là khá thấp, vì có đến 66,67% khả năng lợi nhuận của bạn sẽ rơi trong khoảng -1,19% đến 6,19% một tháng. Xác suất 66,67% tương đương với khả năng bạn có thể mời được một mỹ nhân đi ăn cháo hành, nếu như bạn có thể chọn ngẫu nhiên một trong ba người: Ngô Thanh Vân, Hồ Ngọc Hà, và Thị Nở. Tôi nghĩ ai cũng sẵn lòng đặt cược vào trường hợp này.

Áp dụng cách tính trên cho phương án 3, bạn sẽ hiểu vì sao nó rủi ro hơn rất nhiều so với các phương án còn lại. Tôi dành cho bạn tính toán, xem như là một bài thực hành nho nhỏ.

Vì vậy, bạn nên chọn phương án 2 thay vì phương án 3. Và bạn cũng cần nhớ:

Nguyên tắc 2:

- Độ rủi ro của một khoản đầu tư có nghĩa là khả năng kết quả thực tế khác đi so với kết quả kỳ vọng.

- Có thể dùng độ lệch chuẩn để tính độ rủi ro của một khoản đầu tư.

- Cùng một lợi nhuận kỳ vọng, bạn nên chọn khoản đầu tư có độ rủi ro thấp hơn. Điều này sẽ giúp cho bạn ngủ ngon trước những biến động ngắn hạn của khoản đầu tư, đồng thời vẫn bảo đảm cùng một kết quả về lâu dài.


Bắt đầu tăng tốc

Chúc mừng bạn. Đến đây xem như bạn đã trải qua phần gai góc và “khô” nhất trong loạt bài này. Bạn đã hiểu được mối tương quan giữa lợi nhuận và rủi ro, làm sao để tính, và cách áp dụng như thế nào. Bây giờ chúng ta đã sẵn sàng tăng tốc để tìm hiểu bao nhiêu điều thú vị về cách xây dựng tài sản và cách làm giàu.

Và để cho nó thời thượng, tôi sẽ lấy ví dụ chủ yếu liên quan đến cổ phiếu. Ngoài 3 phương án ở trên, bây giờ tôi sẽ đề nghị thêm một phương án nữa: mua cổ phiếu theo phương pháp VN-Index (đã nói ở bài này). Chúng ta sẽ thử tính xem lợi nhuận trung bình hằng tháng và độ lệch chuẩn của VN-Index là bao nhiêu tính từ ngày đầu thị trường mở cửa cho đến ngày hôm nay. Cách tính cũng tương tự như trên: tôi ghi lại tỉ suất lợi nhuận của VN-Index trong từng tháng, rồi dùng chức năng sẵn có của Google Spreadsheets (tương tự như Microsoft Excel) để tính lợi nhuận trung bình và độ lệch chuẩn. Dữ liệu chi tiết có thể xem ở đây. Kết quả tóm tắt là như sau:

Lợi nhuận trung bình ; Độ lệch chuẩn
Phương án 4 (mua VN-Index)
3,72%/tháng ; 12,76%


Bạn có thấy bất ngờ không? Những người xung quanh bạn đều nói rằng cổ phiếu rất rủi ro, rất nguy hiểm, rằng giá cổ phiếu biến động rất mạnh. Bạn luôn nghe người ta kể rằng (hoặc đồn rằng) khi chơi cổ phiếu, khi thắng thì sẽ kiếm được gấp đôi (100%), thậm chí gấp 5 (500%) trong một tháng, còn khi thua thì có thể mất phân nửa (-50%) hoặc thậm chí mất trắng (-100%) cũng chỉ trong một tháng. Khi nhìn vào số liệu thực tế, bạn có thể mỉm cười và quên những người đó đi. Họ chẳng khác nào mấy bà bán gà, bán vịt ở ngoài chợ, nghe người khác đồn rồi thêm mắm thêm muối thổi phồng mọi việc lên.

Chơi cổ phiếu không quá rủi ro như người ta nghĩ. Chơi cổ phiếu cũng không phải căng thẳng hằng tháng vì giá cổ phiếu biến động như người ta nghĩ. Phần lớn thời gian trong hơn 6 năm qua, lợi nhuận (hoặc thua lỗ) của VN-Index chỉ dao động trong khoảng từ -9,04% đến 16,48% một tháng. Thua lỗ 9,04% trong một tháng không kinh khủng đến nỗi khiến người ta phải tự tử hoặc ly dị chồng. Thắng được 16,48% một tháng cũng không quá sướng đến nỗi khiến người ta phải bỏ việc để đi buôn chứng khoán. Những người phải mất ngủ, bỏ cơm, bỏ phở, trốn việc, trễ hẹn với người yêu,... là bởi vì họ lựa chọn như vậy. Nhưng số liệu thực tế không hề ủng hộ họ. Có đáng phải lo lắng vì việc phải ăn cháo hành với Thị Nở hay không, nếu ta biết rằng có Ngô Thanh Vân và Hồ Ngọc Hà trong tập 3 người để lựa chọn, đồng thời biết rằng thật ra Thị Nở cũng không quá khủng khiếp như mọi người nghĩ.

Xét một cách khách quan, ta có thể thấy phương án 4 thế này:

Rủi ro cao hơn hẳn so với phương án 1 và 2 (biến động lớn gấp 3 lần so với trò đổ súc sắc!), nhưng thấp hơn nhiều so với phương án 3. Bây giờ bạn đã thấy rồi đấy, chơi cổ phiếu ít rủi ro hơn trò thảy đồng tiên ở phương án 3 nhiều. Lợi nhuận rất lớn. Đừng bị con số 3,72%/tháng đánh lừa bạn. Nếu anh bạn đồng nghiệp khoe rằng vừa trúng 300% nhờ cổ phiếu trong tháng qua, đừng tủi thân. Bạn chỉ cần con số trung bình 3,72%/tháng, nhưng kéo dài qua hơn 6 năm, thì số tiền của bạn đã tăng hơn 10 lần. 300%/tháng làm cho anh bạn đó phát điên và thấy rằng trừ chơi cổ phiếu ra, mọi công việc trên đời này đều thật là “bèo nhèo”. Còn 3,72%/tháng với độ lệch chuẩn 12,76% giúp bạn yên tâm hằng tháng với công việc yêu thích của mình, đồng thời hạnh phúc nhìn những đồng tiền tự sinh sổi nảy nở cho bạn. Dĩ nhiên tôi hiểu, bạn, cũng như tôi, đều là người Việt Nam. Mà phàm đã là người Việt Nam nói riêng, và người Á Đông nói riêng, thì không quen nhìn dài hạn. Nhìn ngắn hạn, ở một số ít trường hợp, VN-Index cũng giảm thê thảm, ví dụ giảm kỷ lục 20%/tháng trong 3 tháng liên tiếp 7,8,9 năm 2001. Có cách nào khắc phục được điều này không? Hay nói cách khác, có cách nào giảm được biến động trong ngắn hạn, đồng thời lại không ảnh hưởng lớn đến kết quả cuối cùng?


Lý thuyết quản lý danh mục

Vào một ngày đẹp trời, có hai người từ dưới quê lên tìm đến trước cửa nhà bạn. Một người là Hai Lúa, người còn lại là Tư Râu. Họ có cùng một mục đích khi gặp bạn: muốn rủ bạn góp vốn để mở rộng hoạt động kinh doanh của họ. Hai Lúa làm nghề trồng trọt, còn Tư Râu chuyên vận chuyển nước ngọt từ thành phố về những miền quê khô hạn. Công việc kinh doanh của cả hai đều phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết. Nếu năm nào mưa thuận gió hòa, Hai Lúa kiếm được rất nhiều tiền, ngược lại Tư Râu sẽ thua lỗ nặng. Nhưng đến năm nào hạn hán triền miên, Hai Lúa sẽ xấc lấc xang bang, còn Tư Râu lại trúng đậm. Bảng sau đây ghi rõ năng lực kinh doanh của cả hai trong từng thời điểm.

Mưa thuận gió hòa ; Hạn hán
Hai Lúa
+60%/năm ; -20%/năm
Tư Râu
-20%/năm ; +60%/năm


Một năm bất kỳ hoặc sẽ có mưa thuận gió hòa, hoặc sẽ bị hạn hán. Xác suất trong mỗi trường hợp đều như nhau và bằng 50%. Khu vực mà Hai Lúa và Tư Râu có thời tiết diễn biến rất thất thường, và hiện nay chưa có một phương pháp nào đáng tin cậy để có thể dự báo được thời tiết của khu vực này một cách chính xác. Vậy bạn sẽ chọn ai để đầu tư? Cả Hai Lúa và Tư Râu đều có khả năng kinh doanh như nhau:

Lợi nhuận trung bình hằng năm là 20%.Độ lệch chuẩn là 40%.Như vậy thì chọn ai cũng như nhau cả? Chính xác. Nhưng thật ra bạn còn rất nhiều lựa chọn khác.

Cách đầu tiên mà bạn, cũng như phần lớn mọi người, sẽ chọn là cố gắng dự đoán thời tiết của từng năm, nếu đó là năm mưa thuận gió hòa thì đầu tư vào Hai Lúa, còn nếu dự đoán năm đó bị hạn hạn thì rút vốn từ Hai Lúa chuyển sang đầu tư cho Tư Râu.

Với cách này thì có hai khả năng chủ yếu. Một, nếu bạn thực sự tìm ra được phương pháp dự đoán thời tiết chính xác, bạn sẽ luôn giành phần thắng: lợi nhuận sẽ là 60%/năm. Hai, nếu phương pháp của bạn thật ra chẳng có tác dụng gì, thì kết quả của bạn sẽ không khác mấy so với việc chỉ đầu tư vào một trong hai doanh nghiệp. Dĩ nhiên, cũng có khả năng phương pháp của bạn “khá tốt” so với những phương pháp khác (đoán đúng nhiều lần hơn đoán sai), khi đó lợi nhuận của bạn sẽ nằm giữa hai trường hợp. Nhưng trong bất kỳ trường hợp nào, bạn cũng bị thiệt so với cách đầu tư vào một doanh nghiệp duy nhất: bạn sẽ phải mất khá nhiều thời gian để theo dõi và dự đoán thời tiết.

Còn nếu không muốn mất thời gian, bạn có thể làm như sau: chia đôi số tiền của mình ra, một nửa đầu tư vào Hai Lúa, một nửa còn lại đầu tư vào Tư Râu.

Trong năm mưa thuận gió hòa, lợi nhuận của bạn sẽ là: một nửa bên Hai Lúa sẽ tăng lên 60%, còn nửa bên Tư Râu sẽ giảm 20%. Kết quả tổng cộng trong năm đó sẽ là: (1/2)*60% + (1/2)*(-20%) = 20%.Trong năm hạn hán, điều ngược lại sẽ xảy ra, nhưng kết quả tổng cộng trong năm đó cũng sẽ bằng 20%.Có nghĩa là với cách chia đôi này, bạn vẫn có lợi nhuận trung bình hằng năm là 20%, nhưng bây giờ rủi ro đã bằng 0, thay vì bằng 40% nếu như bạn chọn cách đầu tư vào một trong hai doanh nghiệp.

Cách chia đôi này minh họa trường hợp đơn giản nhất của lý thuyết quản lý danh mục: bạn có thể kết hợp hai hoặc nhiều tài sản (cổ phiếu, trái phiếu, địa ốc, doanh nghiệp,...) vào một danh mục để sao cho rủi ro của danh mục đó sẽ thấp hơn rủi ro riêng của từng tài sản cấu thành nên danh mục đó.

Trên thực tế thì rất hiếm khi bạn tìm được một cặp doanh nghiệp “xứng đôi vừa lứa” như cặp Hai Lúa – Tư Râu. Người ta gọi cặp doanh nghiệp Hai Lúa – Tư Râu có kết quả tương quan âm tuyệt đối (hoặc tương quan ngược tuyệt đối), nói nôm na nghĩa là khi A tăng thì B giảm, còn khi A giảm thì B lại tăng một cách đối xứng. Hiện nay, hầu hết các thành phần kinh tế đều tác động và chịu ảnh hưởng lẫn nhau, nên kết quả của chúng thường thay đổi cùng với nhau, chứ không ngược lại với nhau như Hai Lúa và Tư Râu.

Sắp tới nếu bạn tìm được một cặp tài sản có tương quan âm tuyệt đối, đồng thời mỗi tài sản đều có lợi nhuận kỳ vọng khá lớn, khi đó nhớ báo cho tôi biết. Bạn kiếm được một thứ quý như vàng rồi đấy.

Nhưng không phải trên thế gian này không có vàng. Có đầy ra đấy, mà điều lạ lùng là mọi người lại không để ý. Có lẽ họ đều đang bận rộn với việc ngồi dự đoán xem năm sắp tới sẽ là hạn hán hay mưa thuận gió hòa. Còn nếu bạn không thuộc trong số đó, mời bạn xem phần kế tiếp. Nhưng trước hết, bạn cần nhớ đến điều sau:


Nguyên tắc 3: Chỉ cần hai tài sản không hoàn toàn “song song” với nhau (nghĩa là không phải lúc nào cũng cùng tăng, cùng giảm), bạn có thể giảm rủi ro khi đầu tư vào chúng bằng cách lập ra một danh mục kết hợp giữa hai tài sản trên.